Jak oceniają analitycy, afrykańskim grupom dżihadystycznym brakuje kluczowych elementów, które umożliwiły sukces syryjskim islamistom, czyli bezpiecznych baz, jednolitego przywództwa, lokalnej legitymizacji oraz załamania struktur państwowych na terenach, których działają.

Choć islamiści w krajach Afryki potrafią zdobywać bazy wojskowe i kontrolować rozległe obszary wiejskie, nie są w stanie przekształcić sukcesów militarnych w trwałą władzę polityczną.

Afrykańskie ugrupowania, takie jak Dżama’at Nasr al-Islam wa-al-Muslimin (Grupa Wsparcia Islamu i Muzułmanów) ISWAP (Państwo Islamskie Prowincji Afryki Zachodniej) czy Al-Szabab, nadal opierają swoją działalność głównie na przemocy i zastraszaniu, w przeciwieństwie do HTS, które skoncentrowało się na budowania administracji i poparcia społecznego w Syrii,

Według danych Armed Conflict Location and Event Data (ACLED), organizacja gromadząca i analizująca dane dotyczące konfliktów zbrojnych na całym świecie, przemoc dżihadystyczna w Afryce osiągnęła w 2025 roku rekordowy poziom. W jej wyniku zginęło blisko 24 tys. osób, o 24 proc. więcej niż rok wcześniej. Najbardziej dotknięte pozostają Somalia, Sahel i region Jeziora Czad.

Eksperci zwracają uwagę, że nawet państwa afrykańskie zmagające się z rebeliami nie znajdują się w stanie całkowitego rozpadu. Rządy nadal korzystają ze wsparcia regionalnego oraz zagranicznych partnerów, w tym Rosji i Stanów Zjednoczonych, co znacząco utrudnia dżihadystom przejęcie kontroli nad całym państwem.

W ocenie ekspertów grupy dżihadystyczne mogą funkcjonować jako równoległa administracja na obszarach, których państwo nie kontroluje, ale żadna z nich nie ma warunków do stworzenia trwałego i powszechnie akceptowanego kalifatu na wzór syryjskiego HTS.